Algemene Rekenkamer tikt rijksoverheid op de vingers

Volgens de rekenkamer laat 2025 een gemengd beeld zien. Er zijn positieve ontwikkelingen, zoals de opzet van de Nationale Zorgreserve met 5.000 zorgreservisten en een betere voorbereiding op incidenten op het hoogspanningsnet. Ook zijn sommige tekortkomingen in de bedrijfsvoering opgelost. Daar staat tegenover dat doelen op terreinen als woningbouw, klimaat, stikstof en veiligheid onvoldoende worden gehaald. Zo bleef het aantal nieuwe woningen achter bij de vraag en is de afgesproken CO₂-reductie voor 2030 met het huidige beleid buiten bereik.

Een belangrijk thema in het verantwoordingsonderzoek is veiligheid. De Rekenkamer ziet dat de overheid meer geld vrijmaakt voor Defensie en veiligheid, maar vraagt zich af of dit geld ook doeltreffend, doelmatig en rechtmatig wordt ingezet. De Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden is volgens de Rekenkamer op papier waardevol, maar in de praktijk zijn de resultaten nog beperkt zichtbaar. De coördinatie tussen ministeries is versnipperd en centrale monitoring ontbreekt.

Ook de bedrijfsvoering van het rijk blijft een punt van zorg. Het aantal onvolkomenheden steeg licht van 40 naar 42, waarvan drie ernstig. Die ernstige tekortkomingen gaan over de beveiliging van militaire objecten bij Defensie, de coördinatie van prestaties in de strafrechtketen bij Justitie en Veiligheid en de financiële administratie bij Buitenlandse Zaken. Veel problemen bestaan bovendien al jaren: een kwart van de onvolkomenheden is vijf jaar of ouder.

De rekenkamer publiceert dit jaar voor het eerst een Hoogrisicolijst. Daarop staan grote risico’s voor het halen van beleidsdoelen en voor de overheidsfinanciën, onder meer op het gebied van wonen, zorg, klimaat, veiligheid, bestaanszekerheid en de economie. De rekenkamer benadrukt dat de kosten van deze risico’s vaak niet direct zichtbaar zijn in de begroting, maar op termijn wel zwaar kunnen drukken op samenleving en overheidsfinanciën.

In het rapport pleit de rekenkamer voor een realistische overheid: een overheid die doet wat zij belooft en alleen belooft wat zij kan waarmaken. Dat vraagt om duidelijke doelen, betere uitvoering, eenvoudiger regels en betere samenwerking tussen ministeries, parlement, medeoverheden, burgers en bedrijven.