Digitale rommel op je laptop, overbodige apparaten in de la, veel te veel foto’s in de cloud. ICT-gebruik heeft enorme impact op klimaat en milieu. Impactprojectleider ICT Pepijn van der Spek en duurzaamheidscoördinator Rachel Kuijlenburg zetten zich daarom in voor minder ICT-middelen en bewuster datagebruik op de werkvloer. Met ondermeer een e-learning die laat zien hoe je dat aanpakt.

‘De meeste mensen hebben geen flauw idee wat de impact van data is,’ vertelt Rachel. ‘Ze beseffen niet dat hun foto’s en bestanden zijn opgeslagen in een gigantisch datacenter, waar er waarschijnlijk ook al meerdere back-ups van zijn gemaakt. Al die opslag kost energie, veroorzaakt daarmee CO2-uitstoot en slurpt koelwater. Ook moet er steeds meer hardware bijgeplaatst worden om de toenemende hoeveelheid data te kunnen opslaan.’

Om dat zichtbaar te maken organiseren Pepijn en Rachel informatieve events en installaties. ‘Voor mensen is het moeilijk voor te stellen dat een e-mail CO2-uitstoot veroorzaakt. Per e-mail is dat gemiddeld 7 gram. Op zich weinig, maar als je 320 miljoen e-mails per jaar verstuurt, zoals de Rijksoverheid, dan tikt dat flink aan!’

Houten CO2

Ontwerpbureau Slijpstof maakte in opdracht van het impactproject ICT en de Belastingdienst een installatie met houten ballonnen, die CO2-volumes letterlijk tastbaar maken. Rachel: ‘Eén ballon symboliseert bijvoorbeeld de uitstoot van alle nieuwsbrieven die ambtenaren per jaar ontvangen.’

Pepijn en Rachel plaatsen de ballonnen op wisselende locaties binnen het Rijk om bewustwording te creëren over data en CO2-impact. Soms met een heel spektakel. ‘Op de locatie Beatrixpark, de Haagse Silicon Valley van de Rijksoverheid, hebben we de tentoonstelling officieel geopend met het doorknippen van een lintje, het hijsen van een vlag, lunchlezingen en sessies en eerste hulp bij opruimen, als onderdeel van de Maand van de Duurzame Digitalisering.’

E-learning verplichte kost

Iedere ambtenaar zou moeten weten hoe je duurzaam met data omgaat. Daarom ontwikkelden ze een e-learning. Hierin leer je onder meer hoe je data deelt: niet door grote bestanden als bijlagen rond te mailen, maar door documenten te delen via een linkje naar Sharepoint of een documentmanagementsysteem. Ook komt de regelgeving aan bod. ‘Bij de overheid werken we de hele dag met data en hebben we een gigantische databerg verzameld, maar niemand leert je welke afspraken er zijn voor bewaren en opruimen. Het doel is de e-learning standaard op te nemen in het onboardings­proces voor nieuwe ambtenaren. Een goed begin.’ Daarnaast ontwikkelde Rachel webinars voor geïnteresseerden binnen en buiten de overheid.

*Dit is het eerste deel van een artikel uit de nieuw verschenen Publiek Denken-special over de pilot duurzame CAO Rijk, lees hier verder.