In deze journalistieke podcastserie De kunst van transparantie spreekt host Asha Narain samen met co-host Manuela Fun met burgers, journalisten, ambtenaren, filosofen en andere experts. Door persoonlijke verhalen, scherpe reflecties en confronterende voorbeelden wordt duidelijk wat openheid werkelijk betekent – en wat er op het spel staat als die openheid ontbreekt.
Vragen op opmerking naar aanleiding van de podcast? Laat het ons weten
In deze eerste aflevering onderzoeken we hoe transparant Nederland écht is. Onderzoeksjournalist Bas van Beek en politiek filosoof Paul Frissen leggen bloot waar het schuurt tussen openheid, macht en vertrouwen. Waarom wordt overheidsinformatie nog steeds achtergehouden, ondanks wetten die openbaarheid beloven? En is volledige transparantie wel altijd wenselijk – of zelfs gevaarlijk? Een confronterend gesprek over controle, cultuur en het worstje van Donner.
Hoe komt het dat openheid binnen de overheid nog steeds geen vanzelfsprekendheid is? In deze aflevering duiken we in het verleden. We onderzoeken hoe historische gebeurtenissen en diepgewortelde bestuursculturen hebben geleid tot een systeem waarin beslotenheid, voorzichtigheid en angst vaak de boventoon voeren. Wat zijn de sporen van die cultuur vandaag de dag – en hoe komen we daaruit?
Transparantie wordt vaak gezien als het antwoord op wantrouwen, desinformatie en polarisatie. Maar klopt dat wel? In deze aflevering onderzoeken we of openheid vertrouwen kan herstellen, of juist het tegenovergestelde teweegbrengt. Een expert in desinformatie laat zien hoe publieke informatie wordt gemanipuleerd – en wat dat betekent voor ons beeld van de werkelijkheid.
Transparantie is belangrijk – maar heeft ook een keerzijde. In deze aflevering onderzoeken we wat er gebeurt als openheid leidt tot onthullingen die diep ingrijpen in mensenlevens én in de overheid zelf. Waar ligt de grens tussen recht op informatie en het beschermen van mensen?
Wat gebeurt er met openheid als beslissingen steeds vaker worden genomen door algoritmes in plaats van mensen? In deze aflevering onderzoeken we de invloed van AI, big data en automatisering op de open overheid. De toeslagenaffaire laat zien hoe technologische besluitvorming zonder transparantie kan ontsporen – met grote gevolgen voor burgers.
Transparantie wordt vaak gepresenteerd als een kracht voor gelijkheid, maar kan ook een machtsmiddel zijn. In deze aflevering onderzoeken we hoe openheid niet alleen macht controleert, maar ook strategisch wordt ingezet. Een politiek analist en een lobby-expert ontrafelen de rol van transparantie in internationale handelsrelaties – en laten zien wie er baat bij heeft, en wie juist niet.
Wat gebeurt er met transparantie als de druk oploopt? In deze aflevering blikken een crisismanager en een beleidsmaker terug op de besluitvorming tijdens de coronapandemie. Hoe verhoudt openheid zich tot snelheid, veiligheid en politieke verantwoordelijkheid in een crisissituatie? En wat kunnen we leren voor de volgende keer?
Transparantie gaat niet alleen over nu, maar ook over toen. In deze aflevering onderzoeken we hoe Nederland omgaat met openheid over het koloniale verleden. Waarom is toegang tot koloniale archieven zo beladen? En wat betekent het om als overheid verantwoordelijkheid te nemen voor wat ooit verborgen bleef? Een aflevering over herinnering, macht en historische gerechtigheid.
Transparantie draait niet alleen om informatie, maar ook om verhalen – en wie ze mag vertellen. In deze aflevering onderzoeken we welke verhalen over Nederland vaak níet verteld worden. Hoe beïnvloeden framing in beleid en journalistiek ons nationale zelfbeeld? En wat betekent dat voor wie zich wel of niet herkent in het dominante narratief?
In deze slotaflevering blikken we terug op een serie vol dilemma’s, inzichten en verhalen over openheid. Wat hebben we geleerd over transparantie, macht en vertrouwen? En wat zegt dat over wie we zijn als samenleving? Een reflectief gesprek over de toekomst van openheid – en de ziel van Nederland in transitie.
Publiek Denken is een netwerkplatform voor professionals werkzaam in de publieke sector en bestaat uit ons blad (dat negen maal per jaar verschijnt), themamagazines, website, e-nieuwsbrief, de Publiek Denken Academie en de Publiek Denken Top 100 – Ambtenaar van het Jaar verkiezing.
© 2025 Publiek Denken – Alle rechten voorbehouden
© 2025 Publiek Denken – Alle rechten voorbehouden
