Nederlanders zijn positiever over de lokale politiek dan over de landelijke. Toch weten veel mensen weinig over wat hun gemeentebestuur doet. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) vormt die onbekendheid een risico. Een positief oordeel kan daardoor snel omslaan bij een slechte ervaring of een lokaal schandaal. Dat blijkt uit de nieuwe editie van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven.
Het SCP ziet een groot verschil tussen lokaal en landelijk vertrouwen. 64 procent geeft het gemeentebestuur een zes of hoger. Voor de landelijke politiek geldt dat voor 34 procent.
Mensen denken vaker dat de gemeente weet wat er speelt. Ook vinden zij vaker dat de gemeente belangen afweegt. Verder zien zij vaker dat de gemeente lokale problemen oplost. Meer dan de helft geeft op die punten een voldoende. De landelijke politiek blijft onder de 40 procent.
Tegelijk blijven inwoners kritisch. 38 procent geeft de gemeente een voldoende voor openheid over fouten. 46 procent geeft een voldoende voor niet-handelen uit eigenbelang.
Veel inwoners weten niet wat de gemeente doet
Veel mensen tonen weinig interesse in lokale politiek. Zij kunnen daardoor moeilijk zeggen wat het gemeentebestuur precies doet. Het SCP vat dit samen als een gebrek aan bekendheid.
Een respondent verwoordt dat zo: ‘Volgens mij gaat ‘t wel goed. Ik weet niet wat er precies gedaan wordt.’
SCP ziet drie risico’s voor betrouwbaar lokaal bestuur
De onbekendheid heeft volgens het SCP meerdere gevolgen. Inwoners kunnen de gemeente minder goed controleren. Zij kunnen bestuurders ook lastiger ter verantwoording roepen. Ook kan vertrouwen snel kantelen. Een negatieve ervaring kan het beeld snel bepalen. Een lokaal incident kan dat versterken. Daarnaast wordt betrouwbaar bestuur minder zichtbaar. Bestuurders kunnen wel zorgvuldig werken. Toch zien inwoners dat niet altijd.
Bestuurders moeten betrouwbaarheid vaker laten zien
SCP-onderzoeker Josje den Ridder wijst op contactmomenten met inwoners. Dat gebeurt bij baliediensten, zoals paspoorten. Ook gebeurt het bij ingrepen in de buurt. Bovendien speelt dit bij beleid met grote impact, zoals asielopvang.
Volgens Den Ridder kunnen bestuurders inwoners ook actief blijven opzoeken. Dat kan ook na verkiezingen. Zo kunnen zij laten zien hoe zij afwegingen maken. Ook kunnen zij beter uitleggen wat beleid oplevert.
Onderzoek
Het SCP meet sinds 2008 hoe Nederlanders naar politiek en samenleving kijken. De onderzoekers gebruiken enquêtes met open en gesloten vragen. Deze editie gebruikt metingen van juli 2021 tot oktober 2025. Aan de laatste meting deden 2.393 mensen mee. Daarnaast liep een extra meting in december 2025 met 1.220 deelnemers.
