De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) roept het kabinet op om nu de politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen voor het op orde brengen van de randvoorwaarden voor de opvang van vluchtelingen. Gemeenten voeren hun wettelijke taken uit en staan in de frontlinie, maar worden geconfronteerd met tegenstrijdig beleid en gebrek aan steun vanuit Den Haag.
Volgens de VNG is de situatie in veel gemeenten onhoudbaar geworden. Gemeenteraden worden steeds vaker ernstig verstoord bij vergaderingen over opvang, terwijl bestuurders en medewerkers te maken krijgen met intimidatie. Het geweld tegen bestuurders, politie of anderen noemt de VNG volstrekt onacceptabel.
De optelsom is volgens de koepelorganisatie explosief: voortdurende overbelasting van het aanmeldcentrum in Ter Apel, toenemende polarisatie en frustratie bij inwoners en lokale bestuurders, en Haagse signalen die de uitvoering van wettelijke taken juist ondergraven. ‘Lokale bestuurders staan in de kou zonder enige steun vanuit het kabinet,’ schrijft de VNG in een brief van 22 september aan demissionair premier Schoof en diens kabinet.
Geen gehoor uit Den Haag
De VNG benadrukt dat gemeenten herhaaldelijk hebben gewaarschuwd voor tegenstrijdige of niet-werkende regelgeving en meermaals hulp hebben gevraagd. Tot nu toe heeft dit onvoldoende gehoor gevonden. De opvang van vluchtelingen is primair een verantwoordelijkheid van het Rijk, stelt de organisatie. Gemeenten kunnen de rekening – in geld, draagvlak en veiligheid – niet langer blijven betalen.
Oproep aan het kabinet
De VNG wil dat het kabinet deze week nog ingrijpt en de volgende stappen zet:
- Onmiddellijk rijksregie voeren en publiekelijk ondubbelzinnige steun uitspreken voor lokale besluitvorming rondom het asielbeleid.
- Duidelijkheid en continuïteit bieden in wet- en regelgeving.
- De structurele problemen in de asielketen aanpakken, inclusief instroom, doorstroom, afdoening en terugkeer.
- Met een versnelde aanpak komen voor overlastgevende asielzoekers.
- Een houdbare opvang creëren voor Oekraïense vluchtelingen.
Duidelijke randvoorwaarden noodzakelijk
De VNG benadrukt dat zonder duidelijke kaders en bestuurlijke rugdekking van het Rijk de opvang niet langer uitvoerbaar is. ‘Zolang instroom, doorstroom, afdoening en terugkeer niet functioneren, blijven gemeenten de rekening betalen. Dat accepteren wij niet langer.’
