Burgers moeten een grotere rol krijgen bij de vormgeving van belastingwetten. Dat betoogt prof. dr. Cees Peters, hoogleraar Belastingrecht aan de Universiteit van Tilburg, in zijn inaugurele rede Belastingrecht en burger: Over deliberatieve democratie en schuivende rechtsbeginselen. Volgens Peters kan meer burgerparticipatie de legitimiteit van het belastingstelsel en daarmee de democratie versterken.
Het Nederlandse belastingstelsel is volgens Peters ‘veel te complex en overvraagd’. Daarbij ontbreekt het aan een breed maatschappelijk gesprek over fundamentele keuzes, zoals de verhouding tussen belasting op arbeid en kapitaal. ‘Burgers stemmen weliswaar elke vier jaar, maar zouden juist continu met elkaar in gesprek moeten zijn over belastingrecht,’ aldus Peters.
Om burgers structureel te betrekken, stelt Peters voor te experimenteren met zogenoemde belasting-burgerberaden. Daarbij gaan 100 tot 150 gelote burgers, na neutrale voorlichting door experts, met elkaar in gesprek over onderwerpen als de hervorming van box 3 of de erfbelasting. Peters put hierbij inspiratie uit de traditie van de deliberatieve democratie, die inzet op gelijkwaardige participatie en zorgvuldige argumentatie.
Nieuwe invulling rechtsbeginselen
Meer burgerparticipatie in de belastingwetgeving zal volgens Peters ook gevolgen hebben voor de rechtsbeginselen. Het legaliteitsbeginsel krijgt een meer communicatieve functie, omdat publieke dialoog een centrale plaats krijgt. Ook het draagkrachtbeginsel moet volgens hem onderwerp blijven van maatschappelijk debat: ‘Het is te eenvoudig om alleen het inkomen van de belastingplichtige als maatstaf te nemen.’
Inaugurele rede
Cees Peters spreekt zijn inaugurele rede uit op vrijdag 3 oktober 2025 om 16.15 uur in de aula van de Universiteit van Tilburg. De rede wordt ook via livestream uitgezonden.
