Agressie tegen raadsleden in Europa komt steeds vaker voor en is allang geen uitzonderlijk incident meer. Dat blijkt uit het onderzoek Councillors and the Risks They Run: Aggression Experiences of Municipal Councillors in Europe and the Impact on Their Work. In dit onderzoek zijn bijna 19.800 raadsleden uit 28 Europese landen bevraagd over hun ervaringen met agressie en de gevolgen daarvan voor hun werk.
Meer dan de helft van de ondervraagde raadsleden geeft aan verbale agressie te hebben meegemaakt. Ook online agressie komt veel voor: 50,2 procent van de respondenten zegt hiermee te maken te hebben gehad. In sommige gevallen gaat het niet om een enkel incident, maar om herhaaldelijke agressie, soms meer dan twintig keer per jaar. Fysieke agressie en vernieling van eigendommen komen minder vaak voor, maar worden eveneens gemeld.
Het onderzoek laat grote verschillen zien tussen landen. In onder meer Polen, Ierland en het Verenigd Koninkrijk meldt meer dan 70 procent van de raadsleden online agressie. In landen als Zweden, Zwitserland en Frankrijk ligt dat percentage onder de 40 procent. Een eenduidige verklaring voor deze verschillen is nog niet gevonden.
Ook de lokale context speelt een rol. In stedelijke gemeenten komt online agressie vaker voor dan in landelijke gebieden. Dat kan samenhangen met de grotere afstand tussen inwoners en politiek in steden en het intensievere gebruik van online kanalen. In kleinere gemeenschappen is de sociale nabijheid groter, waardoor agressie zich anders kan manifesteren.
Raadsleden die zichtbaar actief zijn op gevoelige of ideële thema’s, zoals milieu, etnische minderheden, vrouwenrechten, buurtbelangen of humanitaire kwesties, lopen een groter risico op online agressie. Niet zozeer de positie in coalitie of oppositie lijkt doorslaggevend, maar vooral zichtbaarheid en inhoudelijke profilering.
De gevolgen voor het raadswerk zijn aanzienlijk. Minstens een vijfde van de raadsleden geeft aan dat agressie invloed heeft op hun werkzaamheden, zoals raadsvergaderingen, werkbezoeken, contact met inwoners en communicatie via sociale media. De grootste impact wordt ervaren bij het gebruik van sociale media, gevolgd door het contact met inwoners. Vrouwelijke raadsleden rapporteren op alle onderzochte onderdelen meer impact dan mannelijke raadsleden.
Volgens de onderzoekers raakt agressie tegen raadsleden daarmee niet alleen individuele volksvertegenwoordigers, maar de lokale democratie als geheel. Wanneer raadsleden zich minder zichtbaar opstellen, onderwerpen mijden of terughoudender worden in contact met inwoners, komt de toegankelijkheid van de democratie onder druk te staan.
Meer weten over dit onderzoek? Ga naar platform O.
