Fatsoen is geen norm die we alleen aan burgers mogen opleggen; het begint bij overheid en politiek zelf. Dat stelt SCP-directeur Karen van Oudenhoven in haar nieuwe column.
Hoewel incidenten rond protesten en verhitte discussies soms anders doen vermoeden, blijkt uit SCP-onderzoek dat de meeste Nederlanders onfatsoenlijk gedrag stevig afkeuren. De samenleving is niet massaal aan het verharden, maar ervaart wel dat grenzen sneller worden overschreden. Van Oudenhoven noemt dit de “fatsoensparadox”: we raken verontwaardigd over het gedrag van anderen, terwijl we onvoldoende kijken naar onze eigen rol.
Voorbeeldgedrag en helder handelen
Volgens Van Oudenhoven kijken burgers juist in tijden van maatschappelijke spanning naar de overheid voor richting en houvast. Dat vraagt om duidelijk, transparant en uitlegbaar handelen, en om het eerlijk aangeven van wat wel en niet kan. Ook politici hebben hierin een verantwoordelijkheid door democratische instituties te respecteren en niet te ondermijnen. Voor ambtenaren ligt er daarmee een duidelijke opdracht: professioneel en consequent blijven, ruimte houden voor dialoog en verschillende perspectieven, en juist onder druk vasthouden aan integriteit. Fatsoen wordt pas geloofwaardig wanneer we het niet alleen vragen van burgers, maar het zelf dagelijks laten zien.
