We moeten het hebben over de Handy. Dit is wat mij betreft het pronkstuk in de galerij van verengelste termen in de Duitse taal. Toegegeven, het is even een breinbreker. Maar zit het woord voor mobiele telefoon eenmaal in je hoofd, dan raak je het niet snel meer kwijt.

Duitsland was eeuwenlang een ratjetoe van kleine staatjes en prinsdommen zonder een gemeen­schappelijke taal. Wie een beetje geleerd had sprak Frans. En in de kerk heerste uiteraard het Latijn. Dat veranderde toen kerkhervormer Luther de bijbel in het Duits vertaalde. Het succes van met name de 19e eeuwse dichter en schrijver Goethe versterkte die ontwikkeling. Hij schreef alleen in het Duits. De roem die hij wereldwijd kreeg met boeken als Faust en Die Leiden des jungen Werthers hielp enorm om van het Duits een cultuurtaal te maken, een taal om trots op te zijn.

De Duitse taal is daarna lang een bastion van eigenheid geweest. Vreemde invloeden kregen nauwelijks toegang. Maar de opkomst van het (Engelstalige) internet eind vorige eeuw en de sociale media nu laat ook de Duitse taal niet onberoerd. De Handy is daar het meest sprekende voorbeeld van. Je hoort het in Duitsland op straat overal om je heen.

Denglish

Toch is er iets geks aan de hand met dat woord. Handy betekent in het Engels iets heel anders, namelijk: nuttig. Een mobieltje is in het Engels phone, cell phone of mobile (phone). Het Duitse Handy – afgeleid van handheld – is dus een Engels woord dat in het Duits van betekenis verandert. Daar hebben ze in Duitsland een term voor: D(eutsch)english oftewel Denglish. Engelse woorden kom je in die gesloten Duitse taal tegenwoordig sowieso steeds vaker tegen. Taal verandert nu eenmaal, wat je er ook van vindt. In mijn vakantie lette ik daar eens op in de Duitse kranten die ik las: van de Thüringische Landeszeitung tot de Schwälmer Allgemeine. Je komt voortdurend Engelse woorden tegen als: job, team, e-mail, laptop, party, promi, management, marketing, weekend.

*Dit is het eerste deel van een artikel uit Publiek Denken 58: Betekenisvolle transparantie, lees hier verder.