Beeld: WRR
De ambtelijke deskundigheid van Nederlandse overheden staat onder druk. Dat stelt de WRR in het rapport Deskundige overheid. Volgens de raad is een goed functionerende overheid essentieel om uitdagingen op het gebied van veiligheid, wonen en klimaat aan te pakken. Investeren in eigen deskundigheid is dus noodzakelijk.
De afgelopen decennia schaalde de overheid haar capaciteit vaak op en af. Beleidskeuzes hielden te weinig rekening met uitvoerbaarheid. Bovendien huurt de overheid veel externen in, bijvoorbeeld ICT-specialisten.
Uit het WRR-onderzoek blijkt dat de deskundigheid van overheden vier problemen kent:
- Deskundigheid is van oudsher goed ontwikkeld, maar vertoont tekorten en kwetsbaarheden.
- Grote inzet van externen leidt tot afhankelijkheden en wordt niet altijd goed georganiseerd.
- Raadsleden, Kamerleden en bestuurders krijgen beperkte ondersteuning.
- Overheden benutten beschikbare kennis onvoldoende.
Paden naar een deskundige overheid
De WRR ziet verschillende acties voor een deskundige overheid. Zo adviseert de raad om kamer- en raadsleden beter te ondersteunen, ambtenaren slimmer te rouleren en multidisciplinaire teams op te richten die over organisatiegrenzen heen werken. Ook pleit de WRR voor een permanente commissaris voor de rijksdienst. Deze moet zorgen dat het rijk beschikt over onmisbare expertise en moderne werkwijzen.
Andere adviezen van de raad zijn:
- Vergroot strategisch denkvermogen met interne teams die vrij beleidsopties onderzoeken.
- Richt regionale expertisecentra op voor kleine gemeenten.
- Bied volksvertegenwoordigers betere inhoudelijke ondersteuning.
- Zet externe deskundigheid selectief en strategisch in, met oog voor diverse perspectieven.
Structurele veranderingen nodig
De WRR benadrukt dat een deskundige overheid onmisbaar is voor het oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken. Investeren in eigen kennis, betere samenwerking over grenzen van organisaties heen en krachtiger leiderschap moet zorgen voor een overheid die minder afhankelijk is van externen en het vertrouwen van de samenleving behoudt.
