Beeld: Pixabay
De infrastructuur op Bonaire, Sint Eustatius en Saba kampt met forse achterstanden. Zonder structurele oplossingen dreigen de eilanden achter te blijven bij de rest van Nederland. Dat schrijft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in een advies aan staatssecretaris Van Marum (Koninkrijksrelaties).
Volgens de ROB zijn de investerings- en onderhoudsopgaven voor de eilanden uitzonderlijk groot. De kosten lopen op van 13 tot 26 miljoen euro in 2026 tot bijna 64 miljoen euro in 2050. Dit komt door achterstallig onderhoud, hoge bouwkosten en de noodzaak van robuuste voorzieningen die bestand zijn tegen tropische omstandigheden.
Eigenheid van de eilanden centraal
De Raad benadrukt dat Caribisch Nederland niet één-op-één kan worden vergeleken met gemeenten in Europees Nederland. De geografische ligging, schaal en verantwoordelijkheden maken de situatie wezenlijk anders. Voor basisvoorzieningen zoals afval, wegen en gebouwen zouden de eilanden meer financiële zelfstandigheid moeten krijgen. Voor grotere en atypische voorzieningen, zoals havens of energie, is structurele betrokkenheid van het Rijk nodig.
Aanbevelingen van de Raad
De ROB doet negen aanbevelingen om de financiële verhoudingen te verbeteren. Belangrijkste punten zijn:
voeg de middelen voor onderhoud en vervanging van basisvoorzieningen toe aan de vrije uitkering;
financier omvangrijke investeringen via bijzondere uitkeringen van het Rijk;
richt een duurzame investeringsfaciliteit op, een fonds dat door Rijk en eilanden samen wordt beheerd;
geef de eilanden onder voorwaarden toegang tot leningen bij het Rijk;
stel een investerings- en uitvoeringsagenda op, met prioriteit voor het wegwerken van achterstanden.
Politieke keuzes nodig
De Raad wijst er bovendien op dat nutsvoorzieningen in principe via tarieven moeten worden bekostigd. Maar als dit leidt tot onredelijk hoge lasten voor inwoners, moet het Rijk de onrendabele top afdekken. Dat vraagt volgens de ROB om een expliciete politieke afweging.
Fasering noodzakelijk
Omdat de uitvoeringscapaciteit op de eilanden beperkt is, adviseert de Raad een gefaseerde aanpak. Alleen met een langjarig en substantieel investeringsprogramma, inclusief evaluatiemomenten, kan Caribisch Nederland de achterstanden inlopen en een gelijkwaardig voorzieningenniveau bereiken.
