Een transparantere overheid beloven, is lekker gemakkelijk. Maar wat komt er in de praktijk van die transparantie terecht? Het is tijd dat we met z’n allen de schouders zetten onder een meer open bestuurscultuur. Een interview met Lousewies van der Laan, directeur van Transparency International en Serv Wiemers, directeur van Open State Foundation.
Wil je als parlementariër onderzoeken hoe het heeft kunnen gebeuren dat tienduizenden inwoners ten onrechte jarenlang zijn bestempeld als fraudeurs, waardoor zij diep in de schulden zijn gedrukt en hun levens verwoest zijn? Dan krijg je, lang nadat je daarom had gevraagd, een vuistdikke stapel paperassen op je bureau, met daarin meer zwartgelakte informatie dan leesbare. Of wil je meer inzicht in het formatieproces, omdat een onbewaakt A4’tje erop wijst dat daar over zaken is gesproken die tot veel verontwaardiging leiden? Dan is de eerste reactie van de premier er een van vastberaden weigering: die informatie is niet voor de openbaarheid.
Achterkamertjespolitiek
Met openheid van informatie en transparantie is het niet goed gesteld in Nederland. ‘In de wereldwijde Right to Information Index, uitgevoerd door het Centre for Law and Democracy, staat Nederland al jaren ergens in de middenmoot. En in het tijdperk-Rutte is het gebrek aan openheid helaas versterkt,’ zegt Serv Wiemers, directeur van Open State Foundation. ‘De achterkamertjespolitiek, het ritselen en het regelen zijn niet van deze tijd, maar het gebeurt wel. De dividendbelasting is daar het grote voorbeeld van. Als het afschaffen daarvan een beleidskeuze is, prima. Maar wees duidelijk op basis waarvan je tot dat besluit komt. Het kan niet zo zijn dat daar, op de belangrijkste plek van het land, totaal geen inzicht over verschaft wordt.’
*Dit is het eerste deel van een artikel uit Publiek Denken 26: Kabinet aan Zet. Lees hier verder
